İhbar süresinde yıllık izin kullanılır mı? İşten ayrılırken izinler ne olur?

İhbar süresi nedir?

Belirsiz süreli iş sözleşmesini bildirimli feshetmek isteyen taraf, karşı tarafa önceden bildirimde bulunur. Bildirim süreleri çalışanın kıdemine göre belirlenir (4857 sayılı İş Kanunu m.17):

İşveren bildirim süresine ait ücreti peşin ödeyerek sözleşmeyi hemen de feshedebilir (m.17). Bu ödemeye ihbar tazminatı denir.

İşveren feshinde ihbar süresi ile yıllık izin

Kanun açıktır: işverence yapılan bildirimli fesihte m.17'deki bildirim süreleri ve m.27'deki iş arama izinleri, yıllık ücretli izin süreleriyle iç içe giremez (m.59). Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği m.6 da aynı kuralı tekrarlar.

Bu kuralın amacı, çalışanın ihbar süresini yeni iş aramak için kullanabilmesidir. Yıllık izin ise dinlenme içindir; ikisi aynı günlere yığılırsa çalışan haklarından birini fiilen kaybeder.

Yargıtay'a göre ihbar süresi ile yıllık izin iç içe girerse yıllık izin değil, ihbar öneli geçersiz olur (7. HD, E.2015/39535, K.2016/12040). Sonuç olarak işveren, çalışana ayrıca ihbar tazminatı ödemek zorunda kalır.

Uygulamada işverenin seçenekleri şunlardır:

1. Çalışan yıllık izindeyse ihbar süresini izin bittikten sonra başlatmak.
2. Kalan yıllık izni ihbar süresinden önce kullandırmak.
3. İhbar süresine ait ücreti peşin ödeyip sözleşmeyi hemen sona erdirmek ve kullanılmayan izinlerin ücretini ödemek.

Çalışanın istifasında durum

Çalışan bildirimli olarak istifa ettiğinde durum farklıdır. Yargıtay, istifa eden çalışanın ihbar süresi ile yıllık izninin çakışmasını mümkün görmüştür (9. HD, E.2016/25817, K.2020/12037). Yani çalışan, istifa ettikten sonra kalan yıllık iznini ihbar süresi içinde kullanmayı talep edebilir; işverenin onayıyla bu mümkündür.

İş arama izni

İhbar süresi içinde işveren, çalışana yeni bir iş bulması için iş saatleri içinde günde en az iki saat ücretli izin vermek zorundadır (m.27). Çalışan isterse bu saatleri birleştirerek toplu kullanabilir; bu durumda iş arama izni, işten ayrılacağı günden önceki günlere denk getirilir. İşveren iş arama iznini vermez ya da eksik verirse, o süreye ait ücreti öder; izin süresince çalışılırsa ücret yüzde yüz zamlı ödenir.

İş arama izni de işverenin feshinde yıllık izinle iç içe giremez (m.59).

İzindeyken işten çıkarılma

Kanun, yıllık izindeki çalışana fesih bildirimi yapılmasını açıkça yasaklamaz. Ancak bildirimli fesihte ihbar süresi yıllık izinle çakışamayacağından, izin sırasında yapılan bildirimde ihbar süresi fiilen izin bittikten sonra işlemeye başlamalıdır; aksi hâlde ihbar öneli geçersiz olur. İşveren ihbar tazminatını peşin ödeyerek sözleşmeyi hemen sona erdirirse, kullanılmayan izin günlerinin ücretini de ödemelidir.

Haklı nedenle derhâl fesihte (m.25) ihbar süresi yoktur; bu durumda da kullanılmayan izinlerin ücreti ödenir.

Kullanılmayan izinlerin ücreti

İş sözleşmesi hangi nedenle sona ererse ersin (istifa, işveren feshi, emeklilik, ölüm), çalışanın hak kazanıp kullanmadığı yıllık izin günlerinin ücreti, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücret üzerinden kendisine ya da hak sahiplerine ödenir (m.59).

• Hesap çıplak ücret üzerinden yapılır; fazla çalışma, prim ve sosyal yardımlar katılmaz (Yönetmelik m.21; Yargıtay 9. HD, E.2016/1579, K.2019/7058).
• Zamanaşımı, sözleşmenin sona erdiği tarihten itibaren beş yıldır (Ek m.3).
• Kullanılmayan yıllık izin "yanmaz"; önceki yıllardan devreden günlerin tamamı ödenir.

Tutarın nasıl hesaplandığını izin ücreti ve işten ayrılışta ödeme rehberinde örneklerle anlattık.

İzin360'ta nasıl uygulanır?

• Kalan izin her zaman görünür: Çalışanın tüm hizmet yıllarındaki hak edişi, kullanımı ve devreden günleri hareket dökümünde yer alır; yıllık izin silinmez.
• İzin karşılığı yükümlülüğü: Gelişmiş raporlardaki yükümlülük raporu, her çalışanın kalan izin gününü ve günlük brüt ücrete göre tutarını gösterir; bu rapor ücret bilgisi içerdiği için yalnız Hesap Sahibi ve İK Müdürü tarafından görülebilir.
• Bordro aktarımı: Ayrılış ayının izin hareketleri bordro dosyasına aktarılır.