Kaynaklar

İzin sözlüğü

İzin ve çalışma süresiyle ilgili 31 terimin kısa, kanun maddesi atıflı açıklaması; her terimde ayrıntılı rehber ya da araç bağlantısı.

A

Analık (doğum) izni: Kadın çalışanın doğumdan önce 8, sonra 16 hafta olmak üzere toplam 24 hafta çalıştırılmadığı süredir; çoğul gebelikte doğum öncesine 2 hafta eklenir (İş Kanunu m.74; 7578 sayılı Kanun). Ayrıntılar
Arife (yarım gün tatil): Ramazan ve Kurban bayramlarından önceki gün ile 28 Ekim, saat 13:00'ten itibaren tatildir; sabah çalışılır (2429 sayılı Kanun m.1, m.2). Arife sabahı izin alan çalışanın yıllık izninden yarım gün düşer. Ayrıntılar
Avans izin: Çalışanın henüz hak kazanmadığı yıllık iznin önceden kullandırılmasıdır. Kanunda ayrıca düzenlenmemiştir; en açık dayanak, toplu iznin hak kazanmamış çalışanları da kapsayabileceğini söyleyen Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği m.10'dur. Ayrıntılar

B

Babalık izni: Eşi doğum yapan çalışana verilen ücretli izindir; 1 Mayıs 2026 ve sonrasındaki doğumlarda 10 gündür (İş Kanunu Ek m.2; 7578 sayılı Kanun). Yıllık izinden düşülmez. Ayrıntılar
Bildirim (ihbar) süresi: Belirsiz süreli iş sözleşmesini bildirimli feshederken karşı tarafa önceden tanınan süredir; kıdeme göre 2, 4, 6 ya da 8 haftadır (İş Kanunu m.17). İşverenin feshinde yıllık izinle iç içe giremez (m.59). Ayrıntılar

D

Devreden izin: Önceki hizmet yıllarından kalan, kullanılmamış yıllık izin günleridir. Yıllık izin "yanmaz"; iş ilişkisi sürdükçe kullanılabilir, sözleşme sona erdiğinde ücreti ödenir (m.59). Ayrıntılar
Doğum sonrası yarım çalışma: Analık izni bitince, haftalık çalışma süresinin yarısı kadar ücretsiz izin kullanılarak çalışılmasıdır: ilk doğumda 60, ikincide 120, sonrakilerde 180 gün (İş Kanunu m.74/2). Bu sürede süt izni uygulanmaz. Ayrıntılar

E

Eksik gün (SGK): Ay içinde çalışılmayan ve ücret ödenmeyen günlerdir; nedeni ve sayısı aylık prim ve hizmet belgesiyle SGK'ya bildirilir (5510 sayılı Kanun m.86). Örneğin rapor "01 İstirahat", ücretsiz yol izni "20" koduyla bildirilir. Ayrıntılar

F

Fazla çalışma: Haftalık 45 saati aşan çalışmadır; her saati %50 zamlı ödenir ya da çalışan isterse her saat için 1 saat 30 dakika serbest zaman verilir (İş Kanunu m.41). Yılda en çok 270 saat yapılabilir. Ayrıntılar
Fazla sürelerle çalışma: Sözleşmede haftalık süre 45 saatin altında belirlenmişse, bu süre ile 45 saat arasındaki çalışmadır; %25 zamlı ödenir ya da her saat için 1 saat 15 dakika serbest zaman verilir (m.41). Ayrıntılar

G

Geçici iş göremezlik ödeneği: Hastalık, iş kazası, meslek hastalığı ya da analık nedeniyle çalışılamayan günler için SGK'nın ödediği ödenektir; hastalıkta üçüncü günden, iş kazasında ilk günden başlar (5510 sayılı Kanun m.18). Ayrıntılar
Genel tatil: 1 Ocak, 1 Mayıs, 15 Temmuz, resmî bayramlar ve dini bayramlardır (2429 sayılı Kanun m.2). Yıllık izin süresine denk gelen genel tatil günleri izinden sayılmaz (İş Kanunu m.56/5). Ayrıntılar

H

Hafta tatili: Yedi günlük bir zaman diliminde en az 24 saat kesintisiz dinlenmedir (İş Kanunu m.46). Yıllık izne denk gelen hafta tatili izinden sayılmaz (m.56/5). Ayrıntılar
Hak kazanma tarihi: Çalışanın bir hizmet yılını doldurup yıllık izne hak kazandığı tarihtir; ilki işe girişten bir yıl sonradır. Kanunda sayılmayan devamsızlıklar (ör. ücretsiz izin) bu tarihi aynı gün sayısı kadar ileri kaydırır (m.54/2). Ayrıntılar

İ

İdari izin (köprü günü): Bayram öncesi ya da sonrasındaki iş günlerinde kamu çalışanlarına verilen izindir. Özel sektörü bağlamaz; işveren dilerse ücretli izin verir ya da telafi çalışması yaptırır (İş Kanunu m.64). Ayrıntılar
İş arama izni: Bildirim süresi içinde çalışana yeni iş araması için iş saatleri içinde günde en az iki saat verilen ücretli izindir; çalışan isterse toplu kullanabilir (İş Kanunu m.27). Ayrıntılar
İzin bakiyesi: Çalışanın hak kazanıp henüz kullanmadığı yıllık izin günlerinin toplamıdır: hak edişler ve devreden günler eksi kullanılan izinler. Mazeret izni, rapor ve ücretsiz izin bakiyeden düşülmez (m.56/4). Ayrıntılar
İzin kayıt belgesi: İşverenin her çalışan için tutmak zorunda olduğu, yıllık izin hak edişlerini ve kullanımını gösteren belgedir (İş Kanunu m.56; Yönetmelik m.20 ve Ek-I). İznin kullandırıldığının ispatında temel kayıttır. Ayrıntılar
İzin kurulu: Yüzden fazla işçi çalıştırılan işyerlerinde izin çizelgelerini hazırlayan, bir işveren ve iki işçi temsilcisinden oluşan kuruldur (Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği m.15–16). Ayrıntılar

K

Kıdem (hizmet süresi): Yıllık izin süresini belirleyen, aynı işverene bağlı çalışma süresidir; deneme süresi dahildir. 1–5 yıl 14, 5–15 yıl 20, 15 yıl ve üzeri 26 gün izin verilir (İş Kanunu m.53). Ayrıntılar
Kullanılmayan izin ücreti: İş sözleşmesi sona erdiğinde hak kazanılıp kullanılmayan yıllık izin günleri için, son çıplak ücret üzerinden ödenen tutardır; zamanaşımı beş yıldır (İş Kanunu m.59, Ek m.3). Ayrıntılar

M

Mazeret izni: Evlenme, evlat edinme ve anne, baba, eş, kardeş ya da çocuğun ölümünde 3 gün, eşin doğumunda 10 gün, engelli ya da süreğen hastalığı olan çocuğun tedavisinde yılda 10 güne kadar verilen ücretli izinlerdir (İş Kanunu Ek m.2). Ayrıntılar

R

Rapor (istirahat raporu): Hekimin çalışanın çalışamayacağını belgelediği rapordur; bu sürede iş sözleşmesi askıdadır (m.25). Raporlu günler yıllık izinden düşülemez (m.56/4). Ayrıntılar

S

Serbest zaman: Fazla çalışma ücreti yerine çalışanın isteğiyle verilen ücretli dinlenme süresidir; altı ay içinde, çalışma süreleri içinde ve ücrette kesinti olmadan kullanılır (İş Kanunu m.41/4–5). Ayrıntılar
Süt izni: Kadın çalışana bir yaşından küçük çocuğunu emzirmesi için verilen günde toplam bir buçuk saatlik izindir; saatlerini çalışan belirler ve çalışma süresinden sayılır (İş Kanunu m.74/7). Ayrıntılar

T

Telafi çalışması: Zorunlu nedenlerle, bayram öncesi ya da sonrası tatil edilen günlerde ya da çalışanın talebiyle verilen izinde çalışılmayan sürenin dört ay içinde günde en çok üç saat çalıştırılarak telafisidir; fazla çalışma sayılmaz (İş Kanunu m.64). Ayrıntılar
Toplu izin: İşverenin Nisan başı ile Ekim sonu arasında çalışanların tümüne ya da bir kısmına aynı dönemde yıllık izin kullandırmasıdır (Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği m.10). Ayrıntılar

Ü

Ücretsiz izin: Ücret ödenmeyen izindir; kanunda sayılan durumlar dışında tarafların anlaşmasına dayanır. Yıllık izinden düşülmez, ancak hak kazanma tarihini ileri kaydırır (m.54/2, m.56/4). Ayrıntılar

Y

Yer altı işleri: Maden ocakları, tüneller gibi yer altında yürütülen işlerdir; bu işlerde çalışanların yıllık izin süreleri dörder gün artırılarak uygulanır (İş Kanunu m.53). Ayrıntılar
Yıllık ücretli izin: En az bir yıl çalışmış her çalışanın kıdemine göre 14, 20 ya da 26 gün kullandığı ücretli dinlenme hakkıdır; 18 yaş ve altı ile 50 yaş ve üstü için en az 20 gündür. Bu haktan vazgeçilemez (İş Kanunu m.53). Ayrıntılar
Yol izni: Yıllık iznini başka bir yerde geçirecek çalışana, istemesi ve belgelemesi koşuluyla gidiş ve dönüş için verilen toplam dört güne kadar ücretsiz izindir (İş Kanunu m.56/6). Ayrıntılar

Kendi verilerinizle deneyin

30 gün ücretsiz deneyin; kart bilgisi gerekmez. Sorularınız için demo talep edebilirsiniz.

30 gün ücretsiz deneyin Demo talep edin